วิธีลอยอังคาร ขั้นตอน บทสวด ของใช้ ราคา สถานที่ ครบจบ

เมื่อดวงวิญญาณของคนที่เรารักจากไป สิ่งสุดท้ายที่ครอบครัวจะทำเพื่อส่งท่านไปสู่สุคติ คือ “พิธีลอยอังคาร”

พิธีนี้เป็นการนำเถ้ากระดูก (อังคาร) ไปลอยในสายน้ำหรือทะเล เพื่อคืนร่างกายกลับสู่ธรรมชาติตามหลักธาตุทั้งสี่ คือ ดิน น้ำ ลม ไฟ ความเชื่อนี้มีรากฐานมาจากศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ที่มองว่าการลอยอังคารในสายน้ำศักดิ์สิทธิ์จะช่วยนำพาดวงวิญญาณไปสู่ภพภูมิที่ดีและสงบร่มเย็น

บทความนี้รวบรวมทุกสิ่งที่คุณต้องรู้เกี่ยวกับพิธีลอยอังคาร ตั้งแต่ของใช้ที่ต้องเตรียม ขั้นตอนพร้อมบทสวดครบทุกบท ราคา สถานที่ยอดนิยม ไปจนถึงวันห้ามลอยและข้อควรระวัง

อัฐิ กับ อังคาร ต่างกันอย่างไร?

หลายคนสับสนระหว่างคำว่า “อัฐิ” และ “อังคาร” — ทั้งสองคำมีความหมายต่างกัน:

อัฐิ (อัด-ถิ): หมายถึง ชิ้นกระดูก ที่เหลือจากการฌาปนกิจ อัฐิมักถูกเก็บไว้ในโกศเพื่อบูชาที่บ้านหรือบรรจุไว้ที่วัด
อังคาร (อัง-คาน): มาจากภาษาบาลี “องฺคาร” หมายถึง เถ้าถ่านและขี้เถ้า ที่เหลือจากการเผาศพ

ดังนั้น “ลอยอังคาร” จึงหมายถึงการลอยเถ้าถ่าน ไม่ใช่กระดูก หากนำทั้งอัฐิและอังคารไปลอยด้วยกัน ควรใช้คำว่า “ลอยอัฐิและอังคาร”

ทำไมต้องลอยอังคาร?

การลอยอังคารมีความหมายลึกซึ้งในหลายมิติ:

ส่งดวงวิญญาณสู่สุคติ: เชื่อว่าน้ำจะชำระล้างและนำพาดวงวิญญาณไปสู่ภพภูมิที่ดี ไม่ต้องวนเวียนในโลกมนุษย์
คืนสู่ธรรมชาติ: ร่างกายประกอบด้วยธาตุ 4 (ดิน น้ำ ลม ไฟ) การลอยอังคารคือการคืนธาตุ “น้ำ” กลับสู่ธรรมชาติ
ปล่อยวางความห่วงใย: เป็นพิธีสุดท้ายที่ช่วยให้ผู้ยังมีชีวิตได้ปล่อยวางและก้าวต่อไป
รักษาประเพณี: สืบทอดความเชื่อจากอินเดียที่มองว่าแม่น้ำคงคาศักดิ์สิทธิ์สามารถชำระบาปได้

ของใช้ในพิธีลอยอังคาร

ก่อนออกเดินทาง ควรเตรียมของให้ครบถ้วน ส่วนใหญ่ผู้ให้บริการเรือจะมีชุดอุปกรณ์จำหน่าย แต่หากต้องการเตรียมเองจะประหยัดกว่า:

เครื่องบูชาแม่ย่านางเรือ

ดอกไม้สด 1 กำ หรือพวงมาลัย 1 พวง
ธูป 7 ดอก และเทียน 1 เล่ม
พานสำหรับวางเครื่องบูชา

เครื่องไหว้อังคาร

ลุ้ง (ภาชนะดินเผาก้นลึกสำหรับใส่อังคาร)
ผ้าขาว 1 ผืน (ประมาณครึ่งเมตร สำหรับห่อลุ้ง)
สายสิญจน์ 1 ม้วน
พวงมาลัยสำหรับคล้องลุ้ง
น้ำอบไทย 1 ขวด
ดอกมะลิ กลีบกุหลาบ หรือกลีบดอกไม้อื่นๆ
ธูป เทียน และเครื่องทองน้อย 1 ชุด

เครื่องบูชาเจ้าแม่นที-ท้าวสีทันดร

กระทงดอกไม้ 7 สี 1 ใบ
ธูป 7 ดอก และเทียน 1 เล่ม

ของใช้เบ็ดเตล็ด

ดอกกุหลาบจำนวนเท่าผู้ร่วมพิธี (สำหรับโปรย)
ไม้ขีดหรือไฟแช็ก
เหรียญเงิน (สำหรับซื้อที่ตามธรรมเนียม)

เครื่องบูชาและของใช้ในพิธีลอยอังคาร ประกอบด้วยผ้าขาว ดอกมะลิ กลีบกุหลาบ ธูปเทียน น้ำอบไทย และกระทงดอกไม้ 7 สี

ขั้นตอนพิธีลอยอังคาร พร้อมบทสวด

ขั้นตอนที่ 1: บอกกล่าวก่อนออกจากบ้าน

ก่อนนำอังคารออกจากบ้านหรือที่เก็บ จุดธูป 1 ดอกปักกลางแจ้ง แล้วกล่าวบอกผู้ล่วงลับ:

“ข้าพเจ้า (ชื่อ-นามสกุล) ขอแจ้งให้ (ชื่อผู้ล่วงลับ) ทราบว่า วันนี้ข้าพเจ้าจะนำพาท่านไปฝากไว้ในอภิบาลของแม่นทีและท้าวสีทันดร เพื่อให้ท่านเดินทางไปสู่ภพภูมิที่ดีและมีความสงบสุขร่มเย็นตลอดไป”

ขั้นตอนที่ 2: บูชาแม่ย่านางเรือ

เมื่อนำอังคารลงเรือแล้ว ก่อนออกเดินทาง ประธานในพิธีจุดธูปเทียนบูชาแม่ย่านางเรือที่หัวเรือ ตั้งนะโม 3 จบ แล้วกล่าว:

“นะมัตถุ นาวานิวาสินิยา เทวะตายะ อิมินา สักกาเรนะ นาวานิวาสินิง เทวะตัง ปูเชมิ”

“ข้าพเจ้าขอน้อมไหว้บูชาแม่ย่านางเรือ ผู้คุ้มครองรักษาเรือลำนี้ด้วยเครื่องสักการะนี้ ข้าพเจ้าพร้อมด้วยญาติมิตร ขออนุญาตนำอัฐิและอังคารของ (ชื่อผู้ล่วงลับ) ลงเรือลำนี้ไปลอยในสายน้ำ ขอแม่ย่านางเรือได้โปรดอนุญาตและคุ้มครองรักษาให้พิธีสำเร็จลุล่วงด้วยความสะดวกและปลอดภัยโดยประการทั้งปวงเทอญ”

ขั้นตอนที่ 3: ไหว้อังคารบนเรือ

เมื่อเรือแล่นถึงจุดหมาย ประธานเปิดลุ้ง จุดธูปเทียนไหว้อังคาร สรงด้วยน้ำอบไทย โรยดอกมะลิและกลีบกุหลาบ ผู้ร่วมพิธีทุกคนไหว้อังคารตามลำดับ จากนั้นห่อลุ้งด้วยผ้าขาว มัดด้วยสายสิญจน์ และสอดพวงมาลัย

ขั้นตอนที่ 4: บูชาเจ้าแม่นที-ท้าวสีทันดร

ประธานจุดเทียน 1 เล่ม และธูป 7 ดอกที่กระทงดอกไม้ 7 สี แล้วกล่าว:

“ข้าพเจ้าทั้งหลายขอน้อมไหว้บูชาเจ้าแม่นที ท้าวสีทันดร และเทพยดาทั้งหลายผู้สถิตคุ้มครองรักษาอยู่ในสายน้ำนี้ด้วยเครื่องสักการะนี้ ข้าพเจ้าทั้งหลายได้ประกอบกุศลกิจอุทิศส่วนบุญแด่ (ชื่อผู้ล่วงลับ) และ ณ บัดนี้จักได้ประกอบพิธีลอยอัฐิและอังคาร ขอได้โปรดรับอังคารและดวงวิญญาณของ (ชื่อผู้ล่วงลับ) ไว้ในอภิบาลของท่านด้วยเทอญ”

ขั้นตอนที่ 5: ลอยอังคาร

ทุกคนยืนไว้อาลัยประมาณ 1 นาที จากนั้นประธานโยนเหรียญลงน้ำเพื่อ “ซื้อที่” ตามธรรมเนียม แล้วลอยกระทงดอกไม้ 7 สีก่อน ตามด้วยลุ้งอังคารที่ห่อผ้าขาว โดยค่อยๆ ประคองวางบนผิวน้ำ (ห้ามโยน) ให้ผู้ร่วมพิธีทุกคนถือสายสิญจน์ไปด้วย พร้อมกล่าวคำอธิษฐาน:

“ข้าพเจ้าทั้งหลายขออัญเชิญอำนาจคุณพระศรีรัตนตรัยและทวยเทพเทวดา โปรดนำพาดวงวิญญาณของ (ชื่อผู้ล่วงลับ) สู่สุคติในภพภูมิที่ดี และขอให้ดวงวิญญาณของท่านคุ้มครองรักษาและประทานพรให้แก่ข้าพเจ้าและครอบครัว มีความสุขความเจริญรุ่งเรือง ปราศจากทุกข์ภัยทั้งปวงด้วยเทอญ”

จากนั้นโปรยกลีบกุหลาบและดอกไม้ที่เหลือตามลงไป

ขั้นตอนที่ 6: วนเรือ 3 รอบ

เรือจะแล่นวนซ้าย 3 รอบ เป็นอันเสร็จพิธี

สถานที่ลอยอังคารยอดนิยม พร้อมราคา

แม่น้ำเจ้าพระยา (กรุงเทพฯ และนนทบุรี)

บริการ	ขนาดเรือ	ราคา	ระยะเวลา
เกาะเกร็ด (ใกล้)	~10 ที่นั่ง	499-699 บาท	10-20 นาที
เกาะเกร็ด (ไกล)	~10 ที่นั่ง	999 บาท	25-30 นาที
เรือด่วนเจ้าพระยา	~70 ที่นั่ง	1,950-2,500 บาท	30-45 นาที

จุดลอยยอดนิยม: หน้าวัดอรุณฯ, ปากคลองลัดเกร็ด, ปากคลองดาวคะนอง

ฐานทัพเรือสัตหีบ (ชลบุรี)

ขนาดเรือ	ราคา
6 ที่นั่ง	1,800 บาท
20-30 ที่นั่ง	2,500-3,500 บาท
40-45 ที่นั่ง	3,500-4,500 บาท
~100 ที่นั่ง (ปรับอากาศ)	7,000 บาท

อยุธยา

บริเวณวัดพนัญเชิง ป้อมเพชร และวัดบางกะจะ ซึ่งเป็นจุดที่แม่น้ำสามสายมาบรรจบกัน ราคาประมาณ 1,500-3,000 บาท

ทางเลือกไม่ลงเรือ

หากไม่สะดวกลงเรือ สำนักสงฆ์จิตภาวัน (ก่อนถึงพัทยา) มีสะพานยื่นออกไปในทะเล สามารถลอยอังคารได้โดยไม่ต้องใช้เรือ

วันลอยอังคาร และวันที่ควรหลีกเลี่ยง

ลอยหลังเผาศพกี่วัน?

ไม่มีกฎตายตัว ขึ้นอยู่กับความพร้อมของครอบครัว:

ภายใน 7 วัน: สำหรับครอบครัวที่พร้อม
100 วัน: ตามประเพณีทำบุญ 100 วัน
1 ปี: ตามประเพณีทำบุญครบรอบปี

หากเก็บอังคารไว้นานเกิน 100 วัน ควรทำพิธีสวดบังสุกุลก่อนนำไปลอย

วันที่ควรหลีกเลี่ยง

ตามความเชื่อดั้งเดิม ควรหลีกเลี่ยงวันต่อไปนี้:

วันพระ: เป็นวันศักดิ์สิทธิ์ที่ควรทำบุญ
วันโกน: วันก่อนวันพระ
วันสำคัญทางศาสนา: เช่น วันวิสาขบูชา มาฆบูชา อาสาฬหบูชา เข้าพรรษา ออกพรรษา
ช่วงเทศกาลกินเจ

อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันความเชื่อเหล่านี้ไม่ได้ยึดถืออย่างเคร่งครัด สิ่งสำคัญที่สุดคือความพร้อมและความสะดวกของครอบครัว

ข้อควรระวังและข้อห้าม

การลอยที่ถูกต้อง

ประคองลงน้ำ อย่าโยน — ควรค่อยๆ วางลุ้งบนผิวน้ำอย่างนุ่มนวล
ใช้วัสดุธรรมชาติ — ลุ้งดินเผา ดอกไม้สด ใบตอง ห้ามใช้พลาสติกหรือโฟม
ไม่ลอยในเขตต้นน้ำ หรือเขตอุทยานแห่งชาติ — เพื่อรักษาสิ่งแวดล้อมและหลีกเลี่ยงปัญหาทางกฎหมาย

ความปลอดภัย

สวมเสื้อชูชีพหากจัดเตรียมไว้
เด็กและผู้สูงอายุควรอยู่กลางลำเรือ

การแต่งกาย

สุภาพเรียบร้อย เน้นสีขาว ดำ หรือสีพื้นที่ไม่ฉูดฉาด

ถ้าไม่ลอยอังคาร เก็บไว้ที่บ้านได้ไหม?

หากครอบครัวยังไม่พร้อมหรือต้องการเก็บไว้เป็นที่ระลึก การเก็บอัฐิหรืออังคารไว้ที่บ้านเป็นทางเลือกที่ยอมรับได้ โดยมีหลักปฏิบัติดังนี้:

การจัดวางที่เหมาะสม

แยกจากหิ้งพระ: ไม่ควรวางรวมกับพระพุทธรูปหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์อื่น
ที่สงบและสะอาด: มีแสงสว่างเพียงพอ ไม่อยู่ในจุดอับหรือใต้บันได
ไม่ติดผนังห้องน้ำ/ห้องครัว: เป็นที่อันไม่เหมาะสม
วางในที่มั่นคง: ไม่โยกเยก เข้าถึงได้ง่ายเพื่อกราบไหว้

การกราบไหว้

สามารถกราบไหว้ได้ตามความสะดวก ใช้ธูป 1 ดอก คล้องพวงมาลัย หรือเพียงแค่ไหว้ด้วยจิตที่ตั้งใจดีเพื่ออุทิศส่วนบุญก็เพียงพอ

บทสวดฉบับพกพา

บูชาแม่ย่านางเรือ

นะมัตถุ นาวานิวาสินิยา เทวะตายะ อิมินา สักกาเรนะ นาวานิวาสินิง เทวะตัง ปูเชมิ

บูชาเจ้าแม่นที-ท้าวสีทันดร

ข้าพเจ้าทั้งหลายขอน้อมไหว้บูชาเจ้าแม่นที ท้าวสีทันดร และเทพยดาทั้งหลาย…

คำอธิษฐานเวลาลอย

ข้าพเจ้าทั้งหลายขออัญเชิญอำนาจคุณพระศรีรัตนตรัยและทวยเทพเทวดา โปรดนำพาดวงวิญญาณของ (ชื่อ) สู่สุคติในภพภูมิที่ดี…

พิธีลอยอังคารเป็นโอกาสสุดท้ายที่ครอบครัวจะได้ส่งผู้ล่วงลับไปสู่สุคติอย่างสมบูรณ์ การเตรียมตัวให้พร้อมและประกอบพิธีด้วยจิตใจที่สงบจะช่วยให้ทั้งผู้จากไปและผู้อยู่ข้างหลังได้รับความสุขสงบ